Tip 2 Diyabet, çağın bulaşıcı olmayan salgın hastalığı olarak nitelendiriliyor. Temelinde kas, yağ ve karaciğer hücrelerinin insüline yanıt vermemesiyle oluşan ve sinsice gelişen ‘insülin direnci’ yatıyor.
Uzmanlar, insülin direncinin en önemli nedenlerinden birinin ise elma tipi vücut olduğuna dikkat çekiyor. Bu vücut tipinde yağlar kalça ve bacaklar yerine doğrudan karın ve bel bölgesinde toplanıyor. Ancak bazı yaşam tarzı değişiklikleriyle bu durumu tersine çevirmenin mümkün olduğunu belirten İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk ‘’Hemen vücut şeklinize bakın. Kilo en çok göbek bölgenizde birikmişse harekete geçin’’ dedi ve insülin direnciyle başa çıkma yollarını açıkladı.
Prof. Dr. Osman Erk
İnsülin direncine yol açan diğer nedenler
– Bağırsaklarda yerleşen kötü bakteriler, LPS denilen ürünlerini salgılayarak kronik inflamasyon ve insülin direncine yol açabilir.
– Toksinlere maruz kalmak yine insülin direnci nedenidir.
– Özellikle dip balıklarında bulunan cıva, endüstriyel bölgelere yakın yerlerde ekilen bazı kök sebzeler ve yeşilliklerin içerdiği kurşun gibi ağır metaller kronik inflamasyona ve insülin direncine yol açabilir.
– Fazla tuz tüketimi de (Genellikle hazır gıdalarda bol miktarda bulunan tuz) insülin direncine yol açar.
– Doymuş ve trans yağlar hücre duvarlarının yapısına girerek insülin ve leptin direncine yol açarlar.
– İlaç olarak sık kullanılan statin ve beta blokerler da insülin direnç riskini artırabilir.
– Hayvansal proteinlerin fazla alınması da karaciğerde kolesterol yapan enzimleri uyarır, kolesterol üretimi artar ve aynı zamanda insülin salgılanması da artar, insülin direnci gelişebilir.
En tehlikelisi iç organların yağlanmasıdır
– Viseral yağlanma: İnsülin direnci ile karın bölgesindeki aşırı yağlanma paraleldir. Bazı kişiler bacak ve kalçaları ince olsa da göbeklidir. Elma tipi vücut olarak adlandırılan bu durumda yağlar sadece göbek çevresinde değil iç organların etrafını da sarar .Bu tehlikeli yağ (viseral yağlar) kana sürekli iltihap yapıcı maddeler salgılar ve Tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıkları riskini artırır.
– Polikistik Over Sendromu: Kadınlarda elma tipi göbek yağlanması, genellikle insülin direncinin tetiklediği Polikistik Over Sendromu (PCOS) ile doğrudan ilişkilidir.
– Kortizol hormonu: Yüksek stres hormonu (kortizol) kan şekerini ve dolayısıyla insülini yükselterek yağların kalça yerine inatçı bir şekilde göbekte birikmesini tetikler.
İnsülin direnci
NASIL BAŞA ÇIKABİLİRSİNİZ?
Elmatipi insülin direnciyle başa çıkma yollarında yaşam tarzı değişikliği önemlidir ve şunlar yapılabilir:
– Kilo yönetimi: Vücut ağırlığının sadece yüzde 10’unu kaybetmek bile insülin duyarlılığını artırır ve kronik inflamasyonu azaltır.
– Sağlıklı beslenme: Basit şekerler ve işlenmiş karbonhidratlar beslenmeden kesinlikle çıkarılmalıdır. Beslenmede kalp dostu yağlar, lifli sebzeler ve kompleks karbonhidratlara (natürel zeytin yağı, tam tahıl, sebze-meyve) yer verilmelidir. Tuz ve şeker oranı azaltılmalı, beslenme düzeni günde iki ana öğün ve küçük küçük ara öğün şeklinde olmalıdır. Porsiyon büyüklüğü de azaltılmalıdır. Fazla yememek, zaman zaman aç kalmak insülin hassasiyeti yaratır ve ömrü uzatır.
– Hareket: Düzenli egzersiz, tempolu yürüyüş kasların kandaki glikozu doğrudan emmesini sağlayarak pankreasın yükünü azaltır. Kas kütlesini artıran direnç egzersizleri de yapılmalıdır.
– Uyku düzeni: Kortizol (stres hormonu) döngüsünü kırmak için günde en az 7-8 saat kaliteli uyku uyumak gerekir.
– Stres yönetimi: Pek çok hastalığın tetikleyicisi olarak karşımıza çıkan strese karşı ‘stres yönetimi’ teknikleri uygulanmalıdır.
